Kamuda İş sağlığı ve Güvenliği

Kamuda İş Sağlığı ve Güvenliği Uzmanları Derneği(Kisgud) Resmi Web Sitesi

Kamu Binalarındaki Elektrik Sorunları

Kamu Binalarındaki Elektrik Sorunları

Kamu binalarında risk değerlendirmesi yapıldığında elektrik konusu ile ilgili risk oranlarının yüksek olduğu görülmektedir. Birçok kurumda elektrik tesisatları zaman zaman tehlikeli durumlar yaratmaktadır.
Ülkemizde binaların ( kamu da dahil ) elektrik tesisatları 04.11.1984 tarih ve 18565 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği ve Fenni Şartnamesi hükümlerine göre yapılmalıdır.
Maalesef kamu binalarında ilk olarak bu noktada sıkıntı vardır. 3194 sayılı İmar Kanununa göre denetlenen binaların elektrik projeleri, önce elektrik dağıtım şirketine sonrasında inşaat ruhsatı veren kurum tarafından onaylandıktan itibaren geçerlilik kazanır. Fakat 4708 sayılı Yapı Denetim Kanunu uygulanmaya başladıktan sonra bu iki birim arasına yapı denetim şirketleri girmiştir. Bu üç denetçiden hangisinin, ne kadar yetkili olduğu, sorumlulukların nasıl paylaşıldığı muallâkta kalmıştır. Kamu binaları ve TOKİ tarafından yapılan binaların nasıl denetlendiği de bir netlik kazanmayarak tuz biber olmuştur. Elektik Mühendisliği alanında yaşanan bu sorunlar tam olarak çözülememiştir.
Risk değerlendirmesine aldığımız binalarda da elektrik konusunda sürekli karşılaşılan sorunlar vardır. Buralarda dikkat edilmesi gereken konuları bazılarını şöyle özetleyebiliriz:
Yönetmeliğe göre binalardaki panolarda iç tesisatını gösteren Elektrik Planlarının camlı bir dolap içerisinde ve sayaca yakın bir yerde asılı bulunmalıdır. Çoğu kurumda bu pano içerisine yapıştırılmıştır. Büyük binalarda ise detaylı projenin özel dolabında saklanmalıdır.
Binalarda lamba ve priz hatlarında ( linyelerinde) otomatik sigorta kullanılmış olmalı, buşonlu veya bıçaklı sigorta kullanılacaksa TSE standartlarında orijinal ürünler seçilmiş olmalıdır.
Yine yönetmeliğin 36 ve 37. maddelerine göre binalarda ( birçok kamu binası, okullar da dahil ) TS 622standartlarında paratoner tesisatı ve Hat Akımı Koruma Anahtarı kullanılmış olmalıdır.
Elektrik panolarında mutlaka Kaçak Akım Koruma Rölesi bulunması gerekmektedir.
Eski olan binalarda mevcut topraklama hattı kontrol edilmiş olmalı, gerekirse topraklama levhası/çubuğu değiştirilmelidir.
Tesisatların eski olması tehlikeli durumlara sebep olur. Tesisat kablolarının deformasyonu kontrol edilmesi uygun olacaktır.
Özellikle gelişen teknolojiyle birlikte elektrikle çalışan cihazların kullanımı artmış, ofis ve odalarda bulunan priz sayıları yetersiz kalmaktadır. Tabi bu cihazları kullanabilmek için çoğaltıcı prizler, uzatma kabloları kullanılmaktadır. Bunların mümkün olduğu kadar az kullanılmasında yarar vardır
Yine kullanılan aydınlatma malzemelerinin eski oluşu elektrik sarfiyatını arttırmaktadır. Bu ürünlerin yerine daha az sarfiyat yapan aydınlatma armatürleri kullanmak maddi külfet açısından da ülke ekonomisine olumlu katkı sağlar.
Çoğu kamu kurumunda kullanımı yasaklandığı halde, ısıtıcılar kullanılmaktadır. Bu tür cihaz sayısının fazla olması tesisat kablolarında ısınmadan kaynaklı yanmalara neden olmaktadır. Kamu kurumundaki prizlerin çekeceği güç miktarı, ısıtıcı kullanımı göz önünde bulundurularak hesaplanmamıştır. Isıtıcı kullanılmamasına dikkat edilmelidir. Zorunlu haller dışında aynı şekilde soğutucuların kullanımına da öze göstermek uygun olur.
Kamu binalarının kazan dairelerindeki sistemlerin birçoğunda motor koruma rölesi ve termik röle yok. Bu da motorların yanması sonucunu doğurmaktadır. Bu rölelerin mevcut olmasına dikkat edilmelidir.
Binalarda sonradan sıva üzerinden tesis edilen elektrik tesisatları dış etkenler sonucu zarar görüp tehlike yaratmaktadırlar. Bu tesisatın zorunlu yapılması durumunda kanal içerisine alınması bu tür kazaları önemli ölçüde engeller.
Birçok binada ise kullanılan malzemeler ömrünü tamamladıkları halde hala kullanılmaktadır. Bu malzemelerin ( elektrik düğmesi, priz, lamba v.s.) deformasyonuna dikkat edilmelidir.
Kamu binalarında elektrik ve topraklama tesisatının yıllık olması gereken periyodik kontrolleri bu tesisatların uygunluk raporları açısından oldukça fazla önem arz etmektedir. Bu kontrollerin yapılarak uygunluk raporu alınması durumunda, bahsettiğimiz tüm aksaklıklar giderilmiş olur.
Ana hatları ile verdiğimiz sorunlar dışında da binanın kullanım amacı veya malzemeler sebebiyle de çeşitli sorunlar oluşabilmektedir.
Hepinize kazasız günler dilerim.

Veli ASLAN
A Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı
KİSGUD Üyesi
Kaynaklar:
1- 04.11.1984 tarih ve 18565 nolu Resmi Gazete ( Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği ve Fenni Şartnamesi)
2- 3194 sayılı İmar Kanunu
3- 4708 sayılı Yapı Denetim Kanunu
4- 04.11.1995 tarih ve 22453 sayılı Resmi Gazete (Kamu Binalarının Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik )

kisgud